Spis wszystkich numerów

Tom 28 (2018): Świadomość językowa w ujęciu antropologiczno-kulturowym

Najnowszy, 28 tom czasopisma z serii „Język a Kultura” został poświęcony zagadnieniu świadomości językowej w aspekcie antropologiczno-kulturowym. Zamieszczone artykuły potwierdzają wielość definicyjną tego pojęcia i jego szerokie zastosowanie w praktyce analitycznej. Autorzy tomu opisują zarówno indywidualną, jak i zbiorową świadomość językową rodzimych użytkowników polszczyzny; przedstawiają między innymi etapy kształtowania się indywidualnej świadomości językowej (studium przypadku), a także omawiają sposoby postrzegania swojego języka przez mieszkańców wsi posługujących się gwarą. Kilka artykułów dotyczy badań nad świadomością językową prowadzonych z perspektywy diachronicznej. W poszukiwaniu informacji na temat stanu świadomości językowej w minionych wiekach analizie poddano dzieła Szymona Budnego, opisy obrad zawarte w średniopolskich diariuszach sejmowych oraz inicjatywy działającej w okresie międzywojnia Komisji Językowej. Przedmiotem zainteresowania autorów prezentowanego tomu są także przejawy świadomości językowej w odniesieniu do polszczyzny traktowanej jako język obcy, drugi i odziedziczony (w Polsce i poza jej granicami). Badacze skupiają swoją uwagę na socjo- i psycholingwistycznych uwarunkowaniach wielojęzyczności mieszkających na Litwie Polaków, poddają ocenie współczesną polszczyznę pisaną na Ukrainie oraz zastanawiają się nad złożonym charakterem świadomości językowej uczestników egzaminów certyfikatowych z języka polskiego jako obcego.

 

Tom 27 (2017): Diachronia w badaniach językowo-kulturowego obrazu świata

27 tom czasopisma z serii „Język a Kultura” dotyczy aspektu diachronicznego badań nad językowo-kulturowym obrazem świata. Odniesienie do przeszłości pozwala autorom tomu nie tylko na pełniejsze odtworzenie współczesnego rozumienia wybranych pojęć, lecz także stanowi podstawę rekonstrukcji różnych sposobów ujmowania świata poprzez język w ciągu wieków. Zamieszczone w tomie artykuły zawierają analizę obecnych we współczesnej polszczyźnie form leksykalnych i struktur gramatycznych, często trudnych do wyjaśnienia na płaszczyźnie synchronicznej. Autorzy koncentrują się także na zagadnieniach związanych z dawnym dyskursem urzędowym i dydaktycznym oraz przedstawiają genezę i ewolucję niektórych pojęć, takich jak na przykład humor, nowa ewangelizacja, totalitaryzm i propaganda. Kilka artykułów w prezentowanym tomie opisuje wyniki badań nad językowym obrazem  świata w odniesieniu do różnych języków i kultur (funkcjonowanie konceptu młodzież w językach rosyjskim i chińskim,  obraz kobiety w językach angielskim i polskim oraz łaciński językowo-kulturowy obraz domu).

Tom 26 (2016): Kulturowe uwarunkowania zachowań językowych — tradycja i zmiana

Kolejny, 26 tom czasopisma z serii „Język a Kultura” został poświęcony zagadnieniom związanym z ciągłością i trwaniem zachowań językowych, które pozostają w związku z kulturą. Zebrane w tomie artykuły przynoszą analizę różnego rodzaju mechanizmów uzupełniania utrwalonych i uznawanych za tradycyjne w danym społeczeństwie zachowań o nowe elementy. Szczególnie chodzi o wpływ niezakorzenionych jeszcze w tradycji realiów społeczno-kulturowych na zachowania werbalne i niewerbalne jednostek i grup społecznych. Autorzy tomu skupiają swoją uwagę m.in. na innowacjach w zakresie grzeczności językowej młodych Polaków, opisują wpływ nowych zjawisk społeczno-kulturowych na różne typy dyskursu (zwłaszcza jeżeli chodzi o język polityki i mediów), podejmują dyskusję nad uwzględnianiem aspektu socjokulturowego w nauczaniu języków obcych (na przykładzie dydaktyki języka polskiego i angielskiego), a także poruszają problem znaczenia rekonstrukcji kultury w procesie rewitalizacji języków.

Tom 25 (2015): Struktura słowa a interpretacja świata

Najnowszy, 25 tom czasopisma „Język a Kultura” poświęcony jest tematowi „Struktura słowa a interpretacja świata”. Autorzy poszczególnych artykułów zastanawiają się, czy i w jaki sposób język determinuje interpretację świata. Tytułowe zagadnienie zostało przedstawione w odniesieniu do problematyki o charakterze zarówno synchronicznym, jak i diachronicznym. Przedmiotem naukowej refleksji są między innymi kwestie etymologii, semantyki, morfologii, słowotwórstwa historycznego oraz frazeologii.

Tom 24 (2014): Perswazja przez styl i stylizację

Teksty zamieszczone w XXIV tomie „Języka a Kultury” są zróżnicowane pod względem poruszanych w nich zagadnień. Większość opracowań odnosi się do wypowiedzi politycznych, są jednak też artykuły analizujące codzienne rozmowy, których uczestnicy skutecznie osiągają zamierzone cele.  Na uwagę zasługuje także wykorzystywanie przez autorów różnorodnych ujęć metodologicznych,  takich jak perspektywa językowego obrazu świata, kognitywizm, teoria stylu i analiza stylistyczna, opis zróżnicowanego uniwersum gatunków mowy.
Praca ta jest pokłosiem karpackiego spotkania Perswazja poprzez styl i stylizację. Podczas konwersatorium wygłoszono prawie 30 referatów, których większość opublikowana została w niniejszym tomie.

Tom 23 (2012): Akty i gatunki mowy w perspektywie kulturowej

Tom 23 serii „Język a Kultura” zawiera artykuły poświęcone kulturowym uwarunkowaniom wybranych aktów i gatunków mowy. Wiele z nich dotyczy zarówno ustaleń teoretycznych, jak i prezentuje analizy konkretnych aktów i gatunków mowy, zależnie od etapu ich rozwoju czy też funkcjonowania na różnych poziomach komunikacji (język głuchych, wypowiedzi dziecięce, teksty folkloru, język religijny). Kilka tekstów odnosi się do wpływu nowych zjawisk społeczno-kulturowych, takich jak na przykład procesy globalizacyjne, na wybrane akty i gatunki mowy. Przedmiotem dociekań autorów stały się również niewerbalne akty komunikacji oraz pozawerbalne cechy aktów mowy utrwalone w malarstwie.

Zamieszczone w niniejszym tomie artykuły zostały przedstawione podczas XLII Ogólnopolskiego Konwersatorium, które odbyło się w Karpaczu w dniach 11-13 czerwca 2010 roku i dotyczyło spojrzenia na akty i gatunki mowy w perspektywie kulturowej.

Tom 22 (2011): Idiolekty w różnych sferach komunikacji

22. tom serii „Język a Kultura” jest poświęcony Idiolektom w różnych sferach komunikacji. Publikacja stanowi owoc XXXI ogólnopolskiego konwersatorium, które zostało zorganizowane przez Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego w Karpaczu w dniach 6–8 czerwca 2003 roku. Podczas obrad poddano pod dyskusję język osobniczy i jego użycia na różnych płaszczyznach komunikacji międzyludzkiej.

Autorów prac interesują wybrane cechy idiolektalne, charakterystyczne dla mowy danej jednostki, widoczne na płaszczyźnie fonetycznej, leksykalnej, składniowej, semantycznej czy pragmatycznej. Osobliwości językowe tłumaczone są zwykle wpływem pochodzenia, środowiska, wykształcenia bądź światopoglądu danej osoby na ogólną odmianę języka polskiego. Charakterystyka wybranego idiolektu uwzględnia zwykle sytuację komunikacyjną oraz styl i gatunek analizowanych wypowiedzi. Zebrane w prezentowanym zbiorze teksty dotyczą przede wszystkim szczegółowych analiz języka osobniczego w różnych sferach komunikacji społecznej: naukowej, religijnej, publicystycznej, politycznej, literackiej i potocznej.

 

Wydanie książki dofinansowane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tom 21 (2009): Tabu w języku i kulturze

22. tom serii „Język a Kultura” jest poświęcony Idiolektom w różnych sferach komunikacji. Publikacja stanowi owoc XXXI ogólnopolskiego konwersatorium, które zostało zorganizowane przez Instytut Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego w Karpaczu w dniach 6–8 czerwca 2003 roku. Podczas obrad poddano pod dyskusję język osobniczy i jego użycia na różnych płaszczyznach komunikacji międzyludzkiej.

Autorów prac interesują wybrane cechy idiolektalne, charakterystyczne dla mowy danej jednostki, widoczne na płaszczyźnie fonetycznej, leksykalnej, składniowej, semantycznej czy pragmatycznej. Osobliwości językowe tłumaczone są zwykle wpływem pochodzenia, środowiska, wykształcenia bądź światopoglądu danej osoby na ogólną odmianę języka polskiego. Charakterystyka wybranego idiolektu uwzględnia zwykle sytuację komunikacyjną oraz styl i gatunek analizowanych wypowiedzi. Zebrane w prezentowanym zbiorze teksty dotyczą przede wszystkim szczegółowych analiz języka osobniczego w różnych sferach komunikacji społecznej: naukowej, religijnej, publicystycznej, politycznej, literackiej i potocznej.

 

Wydanie książki dofinansowane przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Tom 20 (2008): Tom jubileuszowy

Rzadko nadarza się okazja wydawania tomu jubileuszowego renomowanych serii, ponieważ same jubileusze nie są częste.

Okrągłe rocznice skłaniają do refleksji i podsumowań, kierując uwagę na dotychczasowe dokonania i potrzebę dalszych działań; prowokują do zastanowieniasię nad prowadzoną do tej pory działalnością i jej konsekwencjami. W przypadku konwersatoriów z cyklu Język  a  Kultura rozważania takie napawają optymizmem. (...) Tematyka tych konwersatoriów koncentrowała się na zagadnieniach szerokorozumianej lingwistyki kulturowej, co pozwalało na włączenie do spotkań nie tylko językoznawców, lecz także literaturoznawców, socjologów, filozofów i kulturoznawców. Dzięki temu zawsze dochodziło do prezentacji nowych pomysłów badawczych, podsumowań zakończonych badań i – co należy uznać za jeden z najważniejszych atutów konwersatoriów „Język a kultura” – niezwykle ciekawych dyskusji (...).

Tom  jubileuszowy  serii  Język  a  Kultura  jest  zbiorem  znakomitych  tekstów wybitnych  uczonych.  Cieszę  się,  że  w  ten  sposób  został  podsumowany  pewienetap badań.

 

Ze Wstępu