Spis wszystkich numerów

Tom 144 (2019): Das Universelle und das Spezifische

Tom 144 czasopisma Germanica Wratislaviensia „Das Universelle und das Spezifische” składa się z tekstów poświęconych literaturoznawstwu, językoznawstwu, glottodydaktyce oraz zagadnieniom kulturoznawczym. Z uwagi na szerokie spektrum tematyczne, każdy badacz może znaleźć tu interesujące go zagadnienia - od szczegółowego studium przypadku po uniwersalną analizę. Część literaturoznawczą reprezentują artykuły badające teksty od późnego wieku XVIII, przez okres narodowego socjalizmu, aż po literaturę powojenną i współczesną. Oprócz artykułów, których przedmiotem są teksty literackie, znalazł się tu także artykuł z zakresu badań rynku prasowego drugiej połowy XIX wieku. W części językoznawczej przekrój artykułów sięga od badań poszczególnych zjawisk w lingwistyce, przez badania porównawcze, po zagadnienia z obszaru tłumaczeń. Podjęte w artykułach analizy dotyczą zarówno języka codziennego, jak i fachowego. Znalazł się tu także artykuł zajmujący się wybranymi aspektami dialektu śląskiego w XV wieku. W części glottodydaktycznej przedstawione zostały badania z zakresu nauczania języka niemieckiego jako obcego oraz obecnej sytuacji studiów germanistycznych na Śląsku. Recenzje naukowe informują o wybranych publikacjach z zakresu literaturoznawstwa i językoznawstwa wydanych w latach 2015–2018.

Tom 143 (2018): Quellen – Details – Argumente

Na 143 tom czasopisma „Germanica Wratislaviensia” zatytułowany Quellen – Details – Argumente składają się teksty poświęcone literaturoznawstwu, językoznawstwu, glottodydaktyce oraz zagadnieniom kulturoznawczym. W części pierwszej można odnaleźć zarówno artykuły traktujące o literaturze starszej, w tym o utworach romantycznych, jak i o literaturze współczesnej, która mimo wszystko sięga do przeszłości, na przykład do toposów datowanych na średniowiecze, lub dokonuje rozliczeń z przeszłością nazistowską. Nie brakuje tu także dyskursu płci oraz problematyki konfliktów generacyjnych. Wątki te dopełnia tekst kulturoznawczy o osiemnastowiecznym autriackim czasopiśmiennictwie. W części językoznawczej przekrój artykułów rozciąga się od problematyki komparatystycznej na przykładzie języka niemieckiego, polskiego i angielskiego, poprzez funkcje takich zjawisk językowych, jak wulgaryzmy i komentarze internetowe, polisemia czasownika, problemy przekładu, aż po różne zagadnienia frazeologiczne. Dopełnieniem tych analiz są zamieszczone w części glottodydaktycznej teksty poświęcone zjawiskom językowym analizowanym na multikulturowych seminariach projektowych lub dotyczących roli obrazu w nauczaniu języka niemieckiego jako obcego. Na koniec recenzje oraz sprawozdania z konferencji informują o wybranych wydarzeniach publikacyjnych i naukowych z lat 2015–2017.

Tom 142 (2017): Sichten – Belegen – Vermitteln Germanica Wratislaviensia

W części literaturoznawczej 142 tomu „Germanica Wratislaviensia” znajdziemy analizy tekstów niemieckojęzycznych, począwszy od XIX w., a skończywszy na literaturze współczesnej. Analizy obejmują teatr, wydarzenia związane z obecnością utworów scenicznych w przestrzeni publicznej i politycznej, znaczenie Wrocławia w dziewiętnastowiecznym dyskursie germanistycznym, literaryzację Śląska oraz problematykę konfliktów pokoleniowych i międzykulturowych we współczesnej prozie niemieckojęzycznej. Część językoznawcza podejmuje problematykę badań genologicznych, uwzględniających gatunki tekstów pisanych i mówionych. Przez językoznawców poruszone zostały również zagadnienia leksyki i składni języka niemieckiego oraz leksykografii. W centrum ich zainteresowań badawczych znalazła się także metafora jako narzędzie gier językowych. W jednym z artykułów zaproponowano model kontrastywnej analizy języków. W obszarze badań językoznawczych zaprezentowanych w najnowszym tomie czasopisma pojawia się też ustna komunikacja ukierunkowana na przekazywanie wiedzy w przestrzeni akademickiej oraz aspekty tłumaczenia niemieckich złożeń leksykalnych. W publikacji obecne są także teksty kulturoznawcze koncentrujące się na aktualnych kwestiach kultury pamięci niemieckich twórców pochodzenia tureckiego i stosunków polsko-niemieckich.

Tom 141 (2016): Ansätze – Begründungen – Maßstäbe

Tom 141 czasopisma „Germanica Wratislaviensia”, zatytułowany Ansätze — Begründungen — Maßstäbe, przedstawia studia zarówno uznanych w skali międzynarodowej naukowców, jak również prace adeptów nauki, które egzemplifikują najnowsze tendencje w obecnych eksploracjach germanistycznych. Część literaturoznawcza obejmuje 9, część językoznawcza zaś — aż 16 artykułów naukowych. Tom zawiera także 3 prace z zakresu glottodydaktyki, 1 studium kulturoznawcze oraz bogatą paletę recenzji i sprawozdań, w których omówiono ważne z perspektywy germanistycznej publikacje i wydarzenia naukowe ostatnich lat. Prezentowane szerokie spektrum tematyczne jest wynikiem intensywnej współpracy wrocławskiej germanistyki z naukowcami w kraju i zagranicą.

Tom 140 (2015): Wahrnehmungen und Befunde

Tom 140 czasopisma „Germanica Wratislaviensia“ zatytułowany Wahrnehmungen und Befunde zawiera zawiera rozprawy naukowe skoncentrowane tradycyjnie wokół następujących obszarów badawczych: literaturoznawstwo, językoznawstwo i glottodydaktyka. W części literaturoznawczej czytelnik znajdzie siedem przyczynków naukowych, w których prezentowana jest szeroka paleta projektów badawczych, od analizy średniowiecznych manuskryptów, przez prezentację dzieł z nowszej literatury niemieckiej (H. Fallada, T. Csorko, T. Mann) po analizę dzienników V. Klemperera. Część literaturoznawczą zamyka studium poświęcone relacji między Bogiem a człowiekiem w noweli P. Rotha „Riverside” Na część językoznawczą składa się 11 rozpraw, w których prezentowane i analizowane są zagadnienia związane z procesem leksykograficznym – D. Brückner opisuje z autopsji proces powstawania niemieckiego słownika wyrazów obcych. Kolejne teksty poświęcone są kontrastywnej analizie pojęcia „porządek” w języku niemieckim i ukraińskim, kolokacjom, zapożyczeniom z języka rosyjskiego w języku niemieckim, analizie makro- i mikrotypograficznej w tytułach prasowych, fachowej leksykografii prawniczej, komunikacji na przykładzie tekstów reklamowych, analizie funkcji przymiotnika jako elementu frazy nominalnej, polsko-niemieckim kontrastom w abszarze walencji tzw. czasowników ruchu, analizie leksykograficznej i funkcjonalnej idiomu ein heißes Pflaster oraz analizie struktur czasownych w zdaniach okolicznikowych przyczyny. Tom uzupełniają dwa przyczynki z zakresu glottodydaktyki oraz recenzje i sprawozdania z wydarzeń naukowych.

Tom 139 (2014): Kategorien und Konzepte

Tom 139 czasopisma „Germanica Wratislaviensia“ zatytuowany Kategorien und Konzepte zawiera rozprawy naukowe skoncentrowane tradycyjnie wokół następujących obszarów badawczych: literaturoznawstwo, językoznawstwo, kulturoznawstwo i glottodydaktyka.
W części literaturoznawczej Czytelnik znajdzie siedem przyczynków naukowych, w których prezentowana jest szeroka paleta projektów badawczych, od analizy symboliki kolorów w powieści Leopolda von Sacher-Masoch Venus im Pelz, przez prezentację problematyki związanej z recepcją w Polsce dzieł F. Nietzsche’go, analizę tzw. wewnętrznej emigracji w świetle wybranych faktów literackich, opis angielskiej emigracji we wspomnieniach Hildy Spiel, opis korespondencji między Nelly Sachs i Paulem Celanem. Uzupełnieniem jest analiza elementów erotycznych i ich znaczenia w powieściach E. Hilscher’a oraz rekonstrukcja elementów katastroficznych w prozie Kathrin Röggla.
Część językoznawczą tworzy 16 rozpraw, w których prezentowane i analizowane są zagadnienia  związane z nazewnictwem produktów kosmetycznych, tendencjami w słowotwórstwie niemieckim, zapożyczeniami, komunikacją interkulturową, elementami narodowo-socjalistycznymi w kalendarzach, problematyką związaną z tłumaczeniem nazw w komiksach, analizą fukcji illokucyjnej partykuł w dialogach. Są to również przyczynki poświęcone analizie zależności między tekstem a obrazem na przykładzie demotywatorów, analizie historycznej języka niemieckiego oraz prezentacji właściwości języka niemieckiego w Austrii. Tom zawiera również analizy semantyczne i prezentację metod konstruowania znaczeń pojęć abstrakcyjnych, niemiecko-bułgarską analizę porównawczą frazeologizmów nacechowanych płciowo, omówienie funkcji zapożyczeń z języka angielskiego w reklamach oraz dyskusję na temat pluralizmu językowego.
W części kulturoznawczej odnajdujemy jeden tekst poświęcony analizie opisu drugiego soboru watykańskiego w zapiskach Hansa Künga, Josepha Ratzingera oraz Elisabeth Gössmann.
Tom uzupełniają trzy przyczynki z zakresu glottodydaktyki oraz recenzje i sprawozdania z wydarzeń naukowych.

Tom 138 (2013): Auswertung und Neubewertung

Kolejny tom czasopisma „Germanica Wratislaviensia” pod tytułem Auswertung und Neubewertung zawiera rozprawy naukowe skoncentrowane wokół następujących obszarów badawczych: literaturoznawstwo, językoznawstwo, kulturoznawstwo i glottodydaktyka. Zawarte w części literaturoznawczej artykuły naukowe prezentują wyniki projektów badawczych dotyczących niemieckojęzycznej literatury od Eichendorffa po niemieckojęzyczną literaturę współczesną, po którą sięga Justyna Kłopotowska, analizując w swojej rozprawie opowiadania Erici Pedretti. Na szczególną uwagę zasługuje tekst Andrzeja Pilipowicza, w którym autor dokonuje porównania prezentacji postaci ducha Karola V w dramacie Schillera Don Karlos i libretcie do opery Verdiego pod tym samym tytułem. Zawarte w części językoznawczej rozprawy dotyczą szerokiej gamy dziedzin i dyscyplin językoznawczych, w tym frazeologii, translatoryki, komunikacji interkulturowej. Przygotowane przez autorów opracowania prezentują najnowsze tendencje i kierunki badań wraz z adekwatną metodologią. Część kulturoznawcza zawiera dwa teksty o nieco odmiennej tematyce. Na szczególną uwagę zasługuje tekst Barbary Breysach, w którym autorka, nawiązując do aktualnej sytuacji ekonomicznej na świecie, prezentuje historię i mit pieniądza w perspektywie kulturoznawczej. Tom uzupełniają rozprawy z zakresu glottodydaktyki oraz recenzje i sprawozdania z wydarzeń naukowych.

Tom 137 (2013): Beobachtungen und Überlegungen

W numerze 137 czasopisma „Germanica Wratislaviensia”, zatytułowanym Beobachtungen und Überlegungen, znajdziemy artykuły poświęcone tematyce literaturoznawczej, językoznawczej, kulturoznawczej oraz glottodydaktyce, a także recenzje publikacji naukowych. Czasopismo otwiera wspomnienie o zmarłym Profesorze Eugeniuszu Tomiczku, wieloletnim redaktorze GW, który swoją pracą przyczynił się do obecnego kształtu zarówno samego periodyku, jak i całej germanistyki wrocławskiej.

Wśród przyczynków naukowych z wyżej wymienionych obszarów badawczych autorzy zaproponowali, w dziedzinie literaturoznawstwa, bliższe przyjrzenie się tematyce związanej m.in. z twórczością T. Manna i G. Trakla (Andrzej Filipowicz), M. Pressler i G.E. Lessinga (Jana Baroková) czy T. Fontane (Jan Pacholski). W części językoznawczej artykuły dotyczą m.in.: analizy wybranych tekstów propagandowych z czasów III Rzeszy (Hanna Stypa) oraz metod tłumaczenia nazw własnych na przykładzie niemieckiego przekładu powieści J.R.R. Tolkiena Władca Pierścieni (Rafał Jakiel, Józef Jarosz). W części kulturoznawczej znajdziemy teksty autorstwa Kurta Oesterlego, Macieja Górnego i Kornelii Kończal, a w części glottodydaktycznej — Małgorzaty Czarneckiej.

Tom 136 (2012): Übereinstimmungenund Differenzen

136 numer czasopisma „Germanica Wratislaviensia” zatytułowany Übereinstimmungen und Differenzen prezentuje przyczynki naukowe poświęcone tematyce literaturoznawczej, językoznawczej oraz kulturoznawczej, recenzje prac naukowych oraz sprawozdania z wydarzeń naukowych. Proponowana tematyka przyczynków naukowych w zakresie literaturoznawstwa dotyczy literatury najnowszej (Monika Wolting), niemiecko-polskiego transferu kulturalnego w prozie Zygmunta Krasińskiego (Marta Kopij-Weiß) oraz analizy powieści Eleonory Hummel (Wolfgang Brylla). W części językoznawczej Autorzy zaproponowali szeroko zakrojoną problematykę od analizy nazw produktów kosmetycznych (Barbara Baj), poprzez analizę terminów prawniczych derywowanych od polskich nazw miejscowości (Inge Billy), analizę konotacji w świetle teorii znaczenia (Małgorzata Czarnecka), stylistyczno-retoryczną analizę kazań pogrzebowych (Ireneusz Gaworski), badanie strategii wyjaśniających w czasopismach na podstawie analizy „Süddeutsche Zeitung” (Hans Giessen), studium poświęcone przyporządkowywaniu kategorii rodzaju na przykładach angielskich i polskich (Karin Pittner, Agnieszka Nyenhuis), po analizę kwestii językowych w kontekście integracji europejskiej (Rafał Szubert) oraz studium poświęcone analizie czasowników z przedrostkami auf- i fel- (Petra Szatmári). W zakresie tekstów kulturoznawczych na uwagę zasługuje tekst Sabine Voda-Eschgfäller, w krórym Autorka przywołuje postać Franza Josepha I.

Tom 135 (2012): Analysen und Betrachtungen

To już 135. tom cieszącej się uznaniem serii „Germanica Wratislaviensia”. Zbiór ten zawiera liczne przyczynki – zarówno polskich, jak i zagranicznych autorów – z zakresu literaturoznawstwa, językoznawstwa, a także glottodydaktyki. Ponadto czytelnicy mogą również zapoznać się z recenzjami wydanych ostatnio publikacji naukowych oraz sprawozdaniem z międzynarodowej konferencji translatorycznej, która odbyła się we Wrocławiu w lipcu ubiegłego roku.  W obszarze literaturoznawstwa na szczególną uwagę zasługują artykuły Wolfganga Brylli, który porusza problematykę oceny wartości dzieł literackich powstałych w nazistowskich Niemczech, oraz Anny Wojciechowskiej – przybliżającej czytelnikom sylwetkę zapomnianego pisarza Otto Flacke. Ponadto należy wyróżnić także interesujący przyczynek Milote Sadiku na temat problematyki przekładu frazeologizmów oraz artykuł Renaty Nadobnik, w którym autorka porusza kwestie związane z przydatnością badań komparatystycznych w kontekście ich użyteczności przy tworzeniu słowników.

Tom 134 (2011): Akzente und Konzepte

134. tom z serii „Germanica Wratislaviensia” zawiera wiele ciekawych artykułów, autorstwa polskich i zagranicznych germanistów, z zakresu literaturoznawstwa, kulturoznawstwa, językoznawstwa i glottodydaktyki. Oprócz interesujących przyczynków czytelnicy mogą zapoznać się z recenzjami publikacji naukowych, które ukazały się w ostatnim czasie, a także przeczytać relacje z konferencji międzynarodowych.

W zakresie literaturoznawstwa na uwagę zasługuje artykuł Moniki Mańczyk-Krygiel, w którym autorka analizuje portrety protagonistek, przełamujących tradycyjne postrzeganie roli kobiety, na przykładzie Der letzte Held von Marienburg Josepha Eichendorffa i Grażyny Adama Mickiewicza. W sekcji kulturoznawczej znajdziemy m.in. artykuł pióra niemieckiego germanisty Hansa W. Giessena. Autor porusza w nim problemy z zakresu kontrastywnego i interkulturalnego badania mediów oraz procesów komunikacji. Skandynawiści zaś nie mogą pominąć sporządzonej przez Józefa Jarosza bibliografii, dokumentującej dorobek naukowy Pracowni Skandynawistyki Instytutu Filologii Germańskiej Uniwersytetu Wrocławskiego w latach 1945–2011.

Tom 133 (2011): Ansätze und Tendenzen

To kolejny (133.) numer z serii „Germanica Wratislaviensia”. Zbiór ten zawiera łącznie kilkanaście artykułów polskich i zagranicznych autorów. Zakres tematyczny obejmuje literaturoznawstwo, językoznawstwo i glottodydaktykę, a także recenzje wydanych ostatnio prac naukowych oraz sprawozdanie z targów edukacyjnych (didacta 2010). W obszarze literaturoznawstwa na uwagę zasługuje przyczynek Moniki Wolting, traktujący o dwudziestowiecznej liryce natury. Wśród artykułów językoznawczych wyróżnić zaś należy pracę Artura Tworka, dotyczącą deklinacji przymiotników w języku niemieckim w ujęciu polikonfrontatywnym.

Tom 131 (2010): Literatur und Sprache in Kontexten

Kolejny 131. numer z serii Germanica Wratislaviensia zatytułowany Literatur und Sprache in Kontexten stanowi zbiór artykułów polskich i zagranicznych autorów, analizujących wybrane zagadnienia w obszarach literaturoznawstwa, językoznawstwa i glottodydaktyki. Warto wymienić artykuł Agnieszki Kodzis-Sofińskiej poświęcony recepcji sztuk teatralnych Ingeborg von Zadow na polskiej scenie, Anny Małgorzewicz na temat procedur i trudności związanych z uzyskaniem uprawnień tłumacza przysięgłego w Polsce oraz Eriki Kegyes, w którym autorka dokonuje analizy nauczania języka niemieckiego jako ojczystego i obcego w północnej części Węgier.

Tom 130 (2010): Germanistik im interdisziplinären Gefüge

Germanistik im interdisziplinären Gefüge to tytuł kolejnego tomu w serii Germanica Wratislaviensia. W zbiorze znalazły się zróżnicowane tematycznie artykuły autorów pochodzących z kilku europejskich krajów. W obszarze literaturoznawstwa wskazać należy na ciekawe rozważania José Santosa poświęcone prezentacji motywu apokalipsy we wczesnych utworach Ernsta Jüngera czy Nikoliny Zobenicy na temat gdańskiej socjalizacji w noweli Güntera Grassa Katz und Maus.

W dziedzinie językoznawstwa autorzy poruszają także wiele odległych tematycznie zagadnień, jak np. podstawowe problemy kontrastywnej fonetyki języka niemieckiego czy wykorzystanie przysłów do tworzenia antyprzysłów. Najnowszy tom zawiera także sprawozdania z międzynarodowych konferencji, które w ostatnich miesiącach odbyły się w Instytucie Filologii Germańskiej UWr.

Tom 129 (2009): Argumente - Profile - Synthesen

W najnowszym tomie serii Germanica Wratislaviensia Argumente - Profile - Synthesen poruszone zostały tematy z trzech dziedzin naukowych stanowiących trzon germanistyki: literaturoznawstwa, językoznawstwa i kulturoznawstwa.

Zdecydowaną perełkę w części literaturoznawczej stanowi artykuł znanego niemieckiego pisarza Kurta Oesterlego, który zajął się historią polskiej księżnej i pisarki Marii Wirtemberskiej. W obszernej części językoznawczej znajdują się artykuły dotyczące m.in. ideologizacji haseł w słowniku Klappenbacha i Steinitza, form perswazji w niemieckich pismach odmownych na podania o pracę, analizy przyimka von i jego polskiego odpowiednika od. Część zamykająca tom - Rezensionen und Berichte - zawiera sprawozdania z konferencji naukowej z okazji pięciolecia Międzynarodowego Towarzystwa im. Andreasa Gryphiusa oraz z sympozjum dotyczącego Christiana Weisego, jak również recenzje artykułów znanych germanistów: Andrzeja Kątnego, Ortwina Rosnera czy Leszka Dziemianki.

Tom 132 (2010): Redundanzmechanismen im Deutschen an ausgewählten Beispielen aus der Phonetik und aus der Morphologie

Otaczający nas świat jest wysoce redundantny – to stwierdzenie implikuje fakt, że redundancja staje się zjawiskiem podlegającym analizom w różnych dziedzinach nauki. I tak oto w genetyce postrzega się ją jako powtarzalność tych samych lub nawet różnych elementów służących do zapewnienia skuteczności realizacji określonego zadania. Nie ulega więc wątpliwości, że redundancji w genetyce nadaje się jednoznacznie pozytywną rolę. Szersze znaczenie i więcej funkcji przypisuje się redundancji w teorii informacji. Według tej teorii redundancja kojarzona jest, po pierwsze, z informacyjną nadokreślonością komunikatu, po drugie, z istnieniem takich części komunikatu, które nie niosą informacji i po trzecie, z zapewnieniem skutecznej funkcji ochronnej w razie zaburzeń w procesie przesyłania komunikatu. Swoiste odzwierciedlenie wymienionych zadań i funkcji redundancji zauważamy w różnorakich systemach semiotycznych. (...) Redundantne są systemy skonwencjonalizowanych gestów, rytuałów, symboli aktywowanych w różnych procesach komunikacji społecznej. Zrozumiałe jest więc, że zjawisko redundancji jest obecne również w języku, a co za tym idzie także w językoznawstwie. Istniejące w literaturze przedmiotu analizy tego zjawiska ograniczają się jednak tylko do niektórych gałęzi językoznawstwa (np. fonologia, stylistyka, dydaktyka języków obcych). Brak kompleksowych prac ujmujących całość problematyki dotyczącej redundancji w języku nie może jednak dziwić, zważywszy zasięg jej występowania we wszystkich strukturach języka, jego procesach rozwojowych, systemach jego opisu itp. Różne bywają też w językoznawstwie nie tylko same definicje redundancji, ale też jej wartościowanie jako zjawiska towarzyszącego poszczególnym formom lub procesom językowym.” Ze Streszczenia